ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : 
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੇੜੇ 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ‘ਵ੍ਹਾਈਟ-ਕਾਲਰ’ ਅੱਤਵਾਦੀ ਮਾਡਿਊਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਭੂਤ’ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਜਾਂਚ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ( DoT) ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਐਪ-ਆਧਾਰਤ ਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿਵਾਈਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਭੌਤਿਕ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ।ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦੋਸ਼ੀ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਮੁਜ਼ਮਿਲ ਗਨਾਈ, ਅਦੀਲ ਰਾਥਰ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ “ਦੋਹਰਾ-ਫੋਨ” ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਪਣਾਇਆ। ਹਰੇਕ ਦੋਸ਼ੀ ਕੋਲ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਸਨ। ਇੱਕ ਫੋਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ “ਅੱਤਵਾਦੀ ਫੋਨ” ਸੀ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਵਟਸਐਪ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਾਲਾਂ “ਉਕਾਸਾ,” “ਫੈਜ਼ਾਨ,” ਅਤੇ “ਹਾਸ਼ਮੀ” ਕੋਡਨੇਮਾਂ ਹੇਠ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
ਅਣਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਲਏ ਗਏ ਸਿਮ ਕਾਰਡ
ਇਹਨਾਂ ਸੈਕੰਡਰੀ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਲਈ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਕਲੀ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰੈਕੇਟ ਦਾ ਵੀ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਮਰ-ਉਨ-ਨਬੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸਫੋਟਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੈਂਡਲਰਾਂ ਨੇ ਐਪਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਸਿਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਮੈਸੇਜਿੰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਯੂਟਿਊਬ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾਂ ਪੀਓਕੇ ਵਿੱਚ ਮਾਡਿਊਲਾਂ ਨੂੰ ਆਈਈਡੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ।
ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਐਕਟ 2023 ਅਤੇ ਟੈਲੀਕਾਮ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ। 28 ਨਵੰਬਰ, 2025 ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪਛਾਣਕਰਤਾ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇਕਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਐਪਾਂ 90 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰਫ ਸਰਗਰਮ ਸਿਮ ਵਾਲੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ। ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਕਦਮ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
