ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲਿਆ ਤੇ ਏਆਈ ਲੈਬਜ਼ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਐੱਸਏਐੱਸ ਨਗਰ : 
ਸਾਲ 2025 ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਸੁਧਾਰਾਂ, ਨਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿਧੀ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਨੇ 2025 ਵਿਚ ਕਲਾਸ 5ਵੀਂ, 8ਵੀਂ, 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਮੇਂ-ਸਿਰ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੱਲ ਪਾਸ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੈਟਰਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ
ਬੋਰਡ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ‘ਰੱਟਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ’ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਔਖੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ 30 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ‘ਔਖੇ’ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹੋਣਗੇ (ਪਹਿਲਾਂ 20 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਨ)। ਚੈਪਟਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੁਣ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਚੈਪਟਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਬਕ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਬਹੁ-ਵਿਕਲਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਏਆਈ ਕੈਰੀਅਰ ਗਾਈਡੈਂਸ ਲੈਬਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 25 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਏਆਈ-ਸਮਰੱਥ ਕਰੀਅਰ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਲੈਬਜ਼ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੈਬਜ਼ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਪਰਖਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਿੱਤਾ ਚੁਣਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਸਟਾਫ ਸਬੰਧੀ
3 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਢੁੱਕਵੀਆਂ ਲਈ ਉਨਤੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਰ 11,000 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਉਨਤੀ ਵਿਚ ਅਣੀ ਵਿਲੰਬ ਹੋਇਆ। 23 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਟਰਾਂਸਫਰ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਚ ਢਿੱਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਬੈਂਡ ਕੰਪੀਟੀਸ਼ਨ 2025-26 ਲਈ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕਲਿਆਣ
2024-25 ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਕਲਾਸ 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਦੇ ਮੈਰਿਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਮੈਰਿਟ ਲਿਸਟ ਅਤੇ ਬਿੱਲ ਫਾਰਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਦਿਵਿਆਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰੈਕਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕਲਾਸਾਂ 8 ਤੋਂ 12 ਲਈ ਐਲੀਜੀਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਨਵੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿਵਾਦ ਭਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਨਵੇਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ : ਮਾਰਚ 2025 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐੱਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਡਾ. ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਸਤਬੀਰ ਬੇਦੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਗਪਗ 7 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਖਾਲੀ ਸੀ। ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਗਲ ਵਿੰਡੋ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਕਰੋੜਾਂ ਦਾ ਕਿਤਾਬ ਘੁਟਾਲਾ ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ
ਦਸੰਬਰ 2025 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂਆਂ (ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ) ਵਿਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਘੁਟਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਸਾਲ 2018 ਤੋਂ 2022 ਦਰਮਿਆਨ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫ਼ਰੋਖਤ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਗੜਬੜੀ ਪਾਈ ਗਈ। ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਤਿੰਨ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਟਾਇਡ ਜੱਜ ਪਰਮਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਜਾਂਚ ਵਿਚ ਸਟਾਕ ਰਿਕਾਰਡ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਅਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਬਿੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਕਲਾਸ 12ਵੀਂ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਤਾਬ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਵਿਵਾਦ ਤੇ ਘੁਟਾਲੇ
ਨਕਲੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਲੰਕਾਰੀ (29 ਅਕਤੂਬਰ 2025)। ਜੂਨੀਅਰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਛੇੜਛਾੜ ਲਈ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਰੱਦ (6 ਜੂਨ 2025)। ਨਕਲੀ ਭਰਤੀ ਐਲਰਟ (13 ਜੂਨ 2025)। ਬੁੱਕ ਡਿਪੋ ਘੋਟਾਲੇ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ (12 ਦਸੰਬਰ 2025)। ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਫੰਡ ਵਸੂਲੀ ਲਈ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ (7 ਫਰਵਰੀ 2025)। ਕਲਾਸ 12ਵੀਂ ਵਿਚ ਆਪ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ (10 ਮਾਰਚ 2025)।
ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦੇ ਧਰਨੇ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
ਸਾਲ ਭਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਕੰਟਰੈਕਟ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤਨਖਾਹ ਵਾਧੇ ਲਈ ਮੋਹਾਲੀ ਬੋਰਡ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਵਾਰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਐਜੂਕੇਟਰਾਂ ਦਾ ਧਰਨਾ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 127ਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਧਿਆਪਕ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਨੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੋਣ ਡਿਊਟੀਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 2025 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੁਧਾਰ, ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਣਾ, ਸਕੈਂਡਲ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਹਿਤਰੀਨ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਲਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਪਰਾਲੇ 2026 ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਨਤੀਜੇ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੇ।
